مۆساحبه وهل مهلای نهخۆنده بهش 3
ملا تۆ فکر کهی یه ڕوژ جایزهی صلح نوبڵ
بێهنه یهکی له خۆمان؟
ملا: ویشن خرس خا کرد، کردگه، ئیمه کهێ
دیمنه خهو بایمنه ئوروپا، ئیسه
شههروهند ئوروپایم، له وڵات خۆمان
ئادرس نهیاشتیم، ئیسه پاسپۆرت دیریم.
ئهڵبه با خهێاڵت راحهت بکهم، جایزهی
فیزک یا شیمی ئمکان دێرێت یه ڕوژ بێهنه
پیمان، ئهما صلح نوبڵ هۆیچ وهخت،
چوینکه ئیمه ئی ههمکه جهنگه وهل
خۆمانه کردیمنه، له یهکتر کۆشتیمه، و
خۆین صلحیچ کردیمه، تۆ دیته یه نهفهر
له سازمان مهلهل باێت بۆێشێت دهستان
خۆش. ئیانه نیهتوان ئیمه وه ئنوان یه
مهردم، که جهنگ کهیم ئهڕا ئیه خۆین
صلح بکهیم، یا دوسی کهیم ئهڕا ئیه
جهنگ بکهیم وه ڕهسمیهت بناسن. جا
ئهو وهخته باێهس روژێک یه جایزه
دروست بکهن ئهڕا ئیمه. تۆ فکر بکه تا
ئیسه ئیمه چهن دۆیهت له جێ خۆین
دایمهسه یهکان، وه یا وه
هاوساکانمان. وهلێ هۆیچ جایزه وه پیمان
نهیاگنه. ئیه نیشانهێ ئهوهسه
نیهتوان بزانن ئیمه چهنێ صلح دوستیم.
ئهما له عهوهز جایزه دانه خانم
ناشیرین عبادی. ئی خانمه عهجیب دروست
بۆیگه. خۆی وهت وه گیان تۆ، وهختێک
جایزه صلح نوبڵ دانه پێ. خۆێ وهت من
فرزند کورشم و مۆسهڵمان. من نیهزانم
ئیه چۆی ئی مناڵ بهسه زوانه دروست
بۆێگه. چوین گشتمان زانیم مرحوم کورش
تهقریبهن 500 ساڵ وهر له ئسلام، و
نزیک 2400 وهر لهیه خانم عبادی بایته
دونیا ئهمر خودا کردگه. نۆێر له قهورێ
هر شهوێک جمهس.
له کوره و چه جوری داڵک خانم عبادی و
کورش دهسێان ڕهسیگهسه یهک نازانم، تا
ئهوره من بزانم، بانک نگهداری اسپرمیچ
نویگه. له گشتێ موهمتر، کورش فهقیر یه
دفهیچ نهچیگه مهسجد، یه رکهت نماز
نهخوندگه، حتی ئهو وهخته مۆحهمدیچ
وه دونیا نههاتوێ. خانم عبادی ئی
تهرکیبه له کوره هاوردوی نازانم.
ئهڵبهت لاێ خۆمان له نتیجهی پهێوهند
نۆپهڵان و ماین قاطر دروست بی، وهی
تازهیگهلیچه ژاپنیهکان قهرار بۆی وه
تهزریق اسپرم یه ماموت وه ڕهحم یه
فیل بتوانن ماموتێک دروست کهن، ئهما فکر
ناکهم موهفهق بۆێن. ئهڵبهت له
قسهکانیچی دیار بۆێ که ئهو توانێت
تهرکیب ناههمگونێک بوت. چۆێن ئهو ئهڕا
تروریستهکان گوانتانهمو زیاتر هۆڵێ بۆێ
تا زندانیهکان اوین. ههر چهند تیپ
موسیقاێ کوردی ئهڕای موزیک ئجرا کردن،
شعور ئهوه نهێاشت بوێشێت، له کوردستان
جمهوری ئسلامی 27 ساڵه مهردم کورد
کوشێت. ئهڵبهت فره له مهردم کوردیچ
دڵیان خۆش بۆێ که خانم عبادی جور
ئهوهڵین ئێرانی جایزه گرت. وهلێ
دویاجا زانستن چه دڵخوشی خراوێک.
کومیتهێ نوبڵیچ ئهڕا ئیه نیشان بێهن
کارهکهێان دروسته، ههر ئهراجیفێک ئی
خانمه له خۆێ دهر بهکهێت، له
ڕوژنامهکان چاپ کهن. وهلی ئهوان
توانستن خانم عبادی له دهرکردن نجات
بێهن، چوین ئیسه ئهوقهره پۆێلداره،
شۆیهکهی ناتوانێت فز بکهێت لهورێ.
ئهڵبهت ئیسه کهفته فکرم، نسبهت خانم
عبادی وهل مرحوم کورش کهبیرا ئیهسه
ههردوکێان خهڵک همدانن. ئهڵبهت کورش
داڵکی خهڵک ههمهدانه، دۆێت یهکی له
پادشاکان ماده، وهلێ ئهڕا تاج و تخت
کورش باوهێ خۆێ کوشت، وه خانم عبادیچ
ئهڕا وه خاتر گیان خۆێ ههم وجدان وه
ههم جایزه صلح نوبڵیچ مردار کردوه و
توپانێان.
ملا خۆت زانیت ئیمه یه دۆنیا کهلیمه و
وهسیله دیریم که ئیسه خهریکن ناوێان
له بهین چوت تو ویشی چه بکهیم تا
بتوانیم دوباره له کهلیمهگهل
ئستفاده بکهیم؟
ملا: وهلا چه بویشم، ئی ئوروپایگهله
ههر چێ چشته دوباره و بگره چهند
باره ئستفاده کهن، مهسهڵهن نایلونێک
که له دوکان چشت کهیمه تێان، کاغهز
روزنامه کتاو، وه حهتا ئاو توالت و
فازڵاو تهسفیه کهن و دوباره قابل
ئستفادهێ کهنوه. وهلێ خۆمان ئیسه وه
بوون هاتن تراکتور و چهقچهقه، نه داس
درو کهیم نه وه خهر و گا جفت کهیم،
وهلێ کهلیمهێ فرهێک خهریکه فهوتێت،
که ئیسه ئهڕا جفت و داس درو ئستفاده
ناکریهن، وهلێ توانیم له ریازیات (
ماتماتیک) ئستفادهێان بکهیم.
مهسهڵهن، کهڵهمه توانیم له جێ
پهرانتز بوهیمهێ کار، یا گاوجفت له جی
مساوی…کۆپان له جێ کاپشن، سهر جل له جێ
بههاری، تۆره له جێ کیف شان، جفت گاو
خهر له جێ ئزدواج ئجباری…… فره چشتر.
ئیهنا میرات فهرهنگی ئیمهس، ناوت
بفهوتێت. ئیسه فره کهس خۆشێ تێت له
جێ نهوروز کریسمهس جژن بگرێت،
ڕابتهکان توان بوونه ڕابطهی ههدیه
ئهڕا جژن تهوهلد، یان هاو دهردی جێ
خۆێ داگهسه درودهلهسه،،،، با له
سهرێ نهچیمن، توێش موشکل بۆیمن.
ملانهزهرهت له سهر کهلیمهێ پاوهن
خواز چهس؟ پاوهنخواز، یانێ فرهتر
تهرهفدار مهرم پاوه بۆیت تا مهاباد
یان سهردهشت. ئی کهلیمه لهی
ئاخررگهله که دموکراتی کهفهته ناو
حزب دمکرات، یه بڕ مهردم قهدیمه
نهتوانستن له بهرانبهر پاوهیهکان
ڕهێ فرهتر بارهن، و باقی مهردمکه
وهتن ئیانه پاوهن خوازن. ئهڵبهت
قسهکهێان فرهیچ بێ دهلیل نیه،
چوینکه، ئهندامه پاوهیهکان ڕهنگ
کریانه وه کرماشانی دریانهسه قهڵهم،
حهتا یه بڕێان تهڵاش کهن کرماشانی
قسه بکهن. حهێفه ههورامی له فکر
خوتان بوهین و کرماشانی قسه بکهین.
چۆێن ههورامی زوان ئهوستاس ناوت بازی
وه پێ بکریهت. کرماشانیهکان ناو حزب
تواستوین زرنگێ بکهن جۆر جاران و له
ناوهڕاس بخهفن، تا ههر کهس لافهکه
کیشا وه ملێانه بۆت، چۆین ئعلام کردۆێن
ئیمه بێتهرهفیم، یانێ بێ لاێهنیم،
ئیه بۆیه بایس ئهوه ئیسه هۆیچ لاێک
اعتماد وه پێان نهێرێت. جور ئیسه،
وهختێک چنه لای جمهوری ئسلامی وه پێان
وێشن ئیوه کوردن، تینه لای کورد وه
پێان ویشن ئیوه شیعهن. وه ههر حاڵ
ئیسه مهردم پاوه هانه بان کوانگ حزب
دمکراتوه، بزانیم ئیانه چهنێ ئهڕا
یهک ڕێزێ ئی حزبه خوێان له دموکراتی
دۆێر خهنهوه. ئهڵبهت ئی طڵاق و
ازدواج که ناوێ نریاگهسه، ئنشعاب تازه
نیه. چوین حزبهکان کار و بارێک نهێرن
بکهن، مهجبورن ویجوره چهند ڕوژێک
مهردم وهی قسهگهله سهرگهرم بکهن،
ئی تهرف ئهو تهرهف موتههم بکهێته
کارشکنی، و نادموکراتی. وهلێ با وهپیتان
بۆیشم تا یه قروش له حهساو ئی
حزبگهکه بۆت، ئی وڕاوه ئدامه دێرێت.
پهس ئنرژی خۆتان وه ههدهر مهێهن،
چۆین بازیه ئدامهداره و فره قیۆیله
چۆین باسهکه باس پۆیله. گوش شهێتان
کهڕ بووت شاێهت ئیهچه بتوانیم
بنهیمهی مل شهێتان فهقیر. استغفر
وهرهولا.
ئهڵبهت من له یه نوشتهێ باڵ جێاوه
بۆیگ حزب دمکرات خوهندم، که ئهوان توان
حزب تازه بکهنوه، نهزهر جنابت چهس؟
وهلا نیزانم، ههر ئهجوره یه دهفتر
وهتم، ئیمه فره له کارهکانمان بهر
عهکسه، بیل با ئی یهکیچه ئهجوره
بووت. تا ئهوره من بزانم ئی مهردمه
که له حزب دهرچینه خویان تهقریبا
تاریخ مهسهرفێان تهمام بویگه، یانێ
ئهوقهره قهدیمین، ئهڕا نۆیسان باێهد
2 تا 3 عهینهک ئسفتاده بکهن. ئی
مهردمه توانستن وه حورمهتوه خۆێان
بازنشت بکهن، و حزب دمکرات
خانهنشنیهکان دروست بکهن، تا بتوانستان
کارێک بکهن که حهق و حقوقێان
نهفهوتێت. پهس مهردم کۆنه ناتوانن
حزب تازه بکهنوه، خو مس ڕوشن وهکردن
نیه برا عهزیزهکهم. ئیسه ههر چێ
فرهس حزبه له کوردستان، ئهما کهمه
مهردمێک که چهن حزب بکهنه یهکا و
یه حزب گهوره دروست بکهن تا بتوانێت
جۆر نمایهندهێ بهش فرهێ مهردم کورد
بهدبهخت یه پۆیلێک له ئهمریکا
بسهنێت، گیرفان خوێان ئهوهڵ پڕ بکهنو،
له شونیچێ شاێهد توانستن له کوردستان
جۆر ئسرائیله بویچکهڵهێک دروست بکهن.
ئهڵبهت بوهخشن ئیمه مهردم یههود
نیهیم. ئهوان له ساڵ 1921 وهیلاوه
دوهڵهت داشتن بێ ئهوهکه یه سانتیمتر
خاک داشتون، ههر جۆیلهکهێکێچ باێهد
ماڵیات بێاتاته ئهو دهڵهته. ئهما
ئیمه کهی ئههل ئی کارهیمه. حزب یا
ڕێکخراوێک که نهتوای دهوڵهت دروست
بهکهێت ئهڕا باس نا چایخانه خاسه.
نه وید نه ویدیان
